تغييراتى در مزاج بوجود مىآورند كه اين تغييرات نيز بسيار حائز اهميت‌اند . به عنوان مثال شخصى كه به طور ذاتى ( ژنتيكى ) صاحب مزاج بلغمى است « 1 » ( يعنى كم‌انرژى ، كم‌تحرك و خونسرد است ، رنگ چهرهء روشن يا سفيد دارد ، تنبل ، خواب‌آلود و معمولا چاق است ) در تمام طول عمر گرايش بيشترى به بلغمىمزاج بودن دارد . هرچند كه مثلا تحت تاثير سن جوانى مزاج او كمى گرم‌تر و خشك‌تر شود اما باز ، از هم‌سن و سالان خود سردمزاج‌تر است ، چنين فردى استعداد بيشترى در توليد خلط بلغم ( كه متناسب با مزاج اوست ) و طبيعتا مبتلا شدن به بيماريهاى بلغمى مانند رماتيسم ، پيرى زودرس و . . . دارد . به هر حال با چنين ديدگاهى بسيارى از بيماريها زمانى بوجود مىآيند كه مزاج بدن انسان بيش از اندازه از حد اعتدال فاصله بگيرد كه در اين صورت ، توليد خلطهاى نامناسب ( معمولا خلطهاى متناسب با مزاج ) در بدن سبب بروز بيمارى مىگردد . « خلط » طبق تعريف طب ايرانى عبارتست از : « مايعاتى كه در بدن آدمى يا در اندامهاى بدن مانند معده ، كبد ، طحال ، كيسهء صفرا ، عروق و . . . قرار داشته و ترشحات خود بدن مىباشند . » اين مايعات به چهار گونه كلى تقسيم مىشوند كه عبارتند از : صفرا ، سودا ، بلغم و خون و هريك به اجزا ديگرى نيز تقسيم مىشوند كه در حقيقت از اجزاى حياتى و مورد لزوم بدن انسانند و در بدن هر انسانى هر چهار نوع خلط مذكور وجود داشته و از برايند و تاثير اين اخلاط متضاد بر يكديگر است كه طبيعت كلى بدن آدمى شكل مىگيرد . پس همانطور كه بيان شد ، اخلاط چهارگانه ، به خودى خود مضر و بيمارىزا نيستند . اما زمانى كه يك يا چند نوع خلط در بدن تحت تاثير عوامل مختلط تغيير يافته و ماهيتش دگرگون شود يا بيش از اندازه توليد شود ، در نقاط مختلف بدن ايجاد بيمارى مىكند ، نوع خلط فاسد يا مسموم ، نوع تغيير بوجود آمده در آن خلط ، محل توليد و غلبهء آن و آسيب‌پذيرى اعضاى

--> ( 1 ) - در اين‌گونه افراد يعنى بلغمىمزاجان كه مزاج سرد و مرطوب دارند معمولا كاتابوليسم پايه پائين‌تر از سايرين است .